Iconische architectuur langs EuroVelo 19 – Maasfietsroute

Om moderne iconen, middeleeuwse forten en oorlogsmonumenten te ontdekken, die allemaal een diepgaand inzicht bieden in de rijke geschiedenis van de Maasregio, hebben we een lijst samengesteld met bezienswaardigheden langs EuroVelo 19 – Maasfietsroute die je niet mag missen.

Frankrijk

Departement Haute-Marne

EuroVelo 19 zou op geen betere plek met architectonische betekenis kunnen beginnen. Het stadje Langres wordt omringd door 3,5 km lange vestingmuren, waardoor het een van de mooiste vestingstadjes van Frankrijk is. Als je geïnteresseerd bent in vestingarchitectuur, ben je hier aan het juiste adres! Tijdens je fietstocht over EuroVelo 19 zul je nog veel meer ontdekken naarmate je verder naar het noorden fietst.

Departement Vogezen

Direct aan de route in het departement Voge ligt de geboorteplaats van een van de grootste historische figuren van Frankrijk: Jeanne d’Arc. In het dorp Domrémy-la-Pucelle is de basiliek van Sint-Jeanne d’Arc gebouwd uit een combinatie van roze graniet uit de Voge en steen uit Euville, en daar zijn acht grote schilderijen te zien die het leven van Jeanne uitbeelden. Ook kun je in het dorp nog steeds de eenvoudige boerderij met vier kamers van haar familie vinden.

Plaatsen die verband houden met Jeanne d’Arc zullen u nog verder op de route vergezellen. Met name in het departement Meuse, in de stad Vaucouleurs, ligt de Porte de France, de plek die het startpunt markeert van haar epische reis in 1429.

Departement Meuse

In het departement Meuse bevinden zich diverse architectonische bezienswaardigheden: van kastelen en vestingwerken tot middeleeuwse locaties.

Om sprookjesachtige architectuur te bewonderen, kunt u een bezoek brengen aan het Château de Montbras, het Château des Monthairons en het Château de Commercy – dat direct vanaf EuroVelo 19 te zien is, op de ruïnes van een middeleeuwse vesting is gebouwd en in het begin van de 18e eeuw zijn moderne barokke uiterlijk kreeg. Volgens de lokale legende zouden de ‘madeleines’ in de keukens van dit kasteel zijn ontstaan.

Bezienswaardige vestingwerken zijn het Fort de Vaux, het Fort de Douaumont en de versterkte kerk van Dugny-sur-Meuse. We raden ook twee indrukwekkende Notre-Dame-kerken in de regio aan: de kerk Notre-Dame de Mont-devant-Sassey en de kerk Notre-Dame de Bonne Garde.

Verdun

Verdun is een stad die zeker een bezoek waard is voor liefhebbers van architectuur. De architectuur is beïnvloed door de verdedigingsplannen van Vauban, voor wie een netwerk van kanalen langs de Maas werd aangelegd; deze vormen een essentieel onderdeel van het stadsbeeld.

In de straten zie je een mix van historische en hedendaagse architectuur. Van de kathedraal Notre-Dame – de oudste kathedraal van Frankrijk die aan de Maagd Maria is gewijd – tot de 17e-eeuwse citadel en het riviergebied Quai de Londres, dat kenmerken van het modernisme uit de jaren 1930 vertoont en na de Eerste Wereldoorlog werd herbouwd.

De Slag om Verdun was een van de grootste veldslagen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Maar de stad had al eerder sterke verdedigingswerken aangelegd, waardoor het een van de grootste verdedigingssystemen van Europa was geworden, wat ook tot uiting kwam in de architectuur. Twee concentrische verdedigingsgordels, die zich uitstrekten over bijna 70 km en 28 forten en verdedigingswerken omvatten, talrijke schuilplaatsen, artilleriebatterijen en infanterieposities, waaronder de iconische Fort de Vau en Fort de Douaumont.

Vanaf 1967 onderging het Verdun-monument een ingrijpende architectonische transformatie, waarbij een hedendaagse architectonische vormentaal werd geïntroduceerd die beter aansluit bij de omgeving. Dankzij het nieuwe ontwerp kun je, wanneer je in de tentoonstellingsruimtes staat, nu rechtstreeks uitkijken op wat ooit een slagveld was.

Een ander bewijs van de architectonische diversiteit van Verdun is bijvoorbeeld het Aquadrome – een hedendaags complex van glas en staal dat in 2008 werd geopend – evenals de moderne kerk van Sainte-Jeanne-d’Arc, die zich onderscheidt door haar sculpturale betonnen vormen.

Franse Ardennen

In het noorden van het land herbergt de regio Ardennen historische steden en dorpen met een eeuwenoud architectonisch erfgoed. Givet heeft een van de grootste forten in Noord-Frankrijk – Fort de Charlemont – terwijl het middeleeuwse stadje Sedan het grootste versterkte middeleeuwse kasteel van Europa herbergt. De historische centra van de steden Mouzon en Charleville-Mézières staan vol met opmerkelijke architectonische bezienswaardigheden.

• 

• 

België

Wallonië

In de regio Wallonië, als je door de stad Dinant rijdt, torent een imposante citadel uit boven de rotsen die de stad overzien, klaar om haar te verdedigen wanneer dat nodig is – zoals ze dat al eeuwenlang heeft gedaan. Een andere indrukwekkende citadel strekt zich uit over de hoofdstad van Wallonië: Namen. Zowel de citadellen van Namen en Dinant als die van Hoei en Luik vormen een groep van zogenaamde Maas-citadellen – oorspronkelijk gebouwd als forten aan de oevers van de Maas om het gebied en de keizers te beschermen.

In Luik zijn moderne architectonische bezienswaardigheden te vinden. Een wolkenkrabber die de skyline van Luik siert, de Tour Paradis, is niet te missen op EuroVelo 19, aangezien het een van de hoogste gebouwen van heel België is!

Niet ver daarvandaan ligt de meest iconische bezienswaardigheid van de stad. Als je met de trein in Luik aankomt of vertrekt, kun je het station Luik-Guillemins onmogelijk missen. Door het moderne ontwerp, dat wordt gedomineerd door een enorme boog, waan je je als voorbijganger in een futuristische film, en niet op EuroVelo 19.

Het waterkasteel van Pietersheim

Net als in Frankrijk zijn er ook in België enkele middeleeuwse vestingwerken langs de route te vinden. Een daarvan is het waterkasteel van Pietersheim in Lanaken, omgeven door grachten en bossen. Vroeger bekleedde het een belangrijke strategische positie als bewaker van de oversteekplaats van de Maasvallei, en tegenwoordig herinnert het aan het tijdperk van koninginnen, ridders en adellijke families.

De brug van Vroenhoven

Van middeleeuwse architectuur naar moderne techniek: op minder dan 10 km ten zuiden van Lanaken overspant de Vroenhovensbrug het Albertkanaal. Deze brug is meer dan alleen een architectonisch herkenningspunt: dit is precies de plek waar in mei 1940 de invasie van België door nazi-Duitsland begon. Bovendien vertelt de tweede verdieping van de brug een ander verhaal: dat over haar cruciale rol in de binnenvaart. We raden je aan even te pauzeren tijdens het fietsen en een bezoek te brengen aan het toeristisch centrum aan de voet van de brug, waar het dramatische verhaal van de Vroenhovensbrug wordt verteld.

Limburg

Het historische stadje Maaseik is een toonbeeld van de Maaslandse bouwstijl, die zijn oorsprong vindt in het gebied rond de Maasvallei. Deze stijl wordt gekenmerkt door brede gevels, natuurstenen raamkozijnen met kruisramen, houten luiken, uitgesproken horizontale lijnen en diepe dakoverstekken. De Maaslandse stijl beleefde zijn hoogtijdagen in de 17e en 18e eeuw in wat nu bekend staat als Nederlands en Belgisch Limburg. Als je tijdens je tocht langs EuroVelo 19 langs adellijke residenties, kloosters, kastelen en boerderijen komt met brede gevels, natuurstenen raamkozijnen met kruisramen, houten luiken, uitgesproken horizontale lijnen en diepe dakoverstekken – dan weet je dat je op de juiste plek bent.

Nederland

Een van de grootste Nederlandse architecten, die enkele van de beroemdste gebouwen in Nederland ontwierp, zoals het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam, viert in 2027 zijn 200e geboortedag.

Het werk van Pierre Cuypers is verspreid over het hele land, waarbij sommige bezienswaardigheden direct langs EuroVelo 19 liggen. En hun ligging langs de rivier is geen toeval. Cuypers gebruikte de Maas zowel voor het vervoer van bouwmaterialen als als inspiratiebron. De rivier was in feite zijn ‘snelweg’. Fietsen langs EuroVelo 19 in Nederland voert je daarom langs een 400 km lang openluchtmuseum met het mooiste architecturale werk van Cuypers.

Regio Van Hart

De ontdekkingstocht langs zijn werk begint in zijn geboorteplaats, die tevens zijn laatste rustplaats is, slechts enkele kilometers achter de Belgische grens. In de stad Roermond is het Cuypershuis gevestigd. Als onderdeel van de viering van het 200-jarig jubileum zal daar tijdens het seizoen 2026-2027 een unieke attractie te zien zijn: de Koninklijke Troon, ontworpen voor de troonrede van de Nederlandse koning. Verder kun je hier een van zijn grootste restauratieprojecten bewonderen: de Munsterkerk.

Hart van Limburg

De regio Hart van Limburg is de rijkste plek om het werk van Cuypers te ontdekken, met meer dan 22 gebouwen die hij heeft ontworpen, gerestaureerd of waaraan hij zijn stempel heeft gedrukt.

Hieronder vallen onder meer de karakteristieke torenbekroning van de abdijkerk in het grensstadje Thorn, het voormalige stadhuis in Stevensweert, de Sint-Medarduskerk in Wessem, de Sint-Amelbergabasiliek in Susteren en de Onze-Lieve-Vrouw-van-de-Geboortekerk in Kessel.

Als je de route naar het noorden volgt, kom je langs de stad Venlo, waar Cuypers leiding gaf aan uitgebreide restauratiewerkzaamheden aan de Sint-Maartensbasiliek. Verder voert de route je langs het Sint-Agathaklooster en de bijbehorende Sint-Agathakloosterkerk, nog een van Cuypers’ werken. De Sint-Willibrorduskerk, 30 km verderop in het stadje Demen, is van bijzonder belang voor zijn oeuvre, aangezien dit het oudste bewaard gebleven voorbeeld is van zijn oorspronkelijke ontwerpen.

Voordat je het einde van EuroVelo 19 bereikt, is de laatste halte met een sterke stempel van Cuypers op het gebouw te vinden in het historische centrum van Dordrecht, waar hij leiding gaf aan verschillende gevel- en restauratieprojecten.

Het hart van de moderne architectuur

De reis langs de architectonische pareltjes langs de EuroVelo 19 kon op geen betere plek eindigen dan in het hart van de moderne architectuur: Rotterdam.

Maar voordat je Rotterdam bereikt, stap dan eens binnen in een door mensenhanden gecreëerde berg van glas in de stad Spijkenisse op het eiland Voorne-Putten. De Boekenberg-bibliotheek is een voorbeeld van hoe het gevoel van ‘binnen zijn’ soms kan aanvoelen als ‘buiten zijn’. Bomen groeien naast straatlantaarns en elke verdieping voelt aan als een straat op een traditioneel boerenerf, compleet met eigen ‘huisnummers’. Het gebouw is ontworpen als meer dan alleen een bibliotheek: als een sociale ontmoetingsplaats om rond te dwalen, anderen te ontmoeten, tentoonstellingen en lezingen bij te wonen of activiteiten voor kinderen bij te wonen.

Op weg naar de finish, in de haven van Rotterdam, staat Portlantis, een fascinerend voorbeeld van hedendaagse architectuur. Hoewel het interieur helaas niet vrij toegankelijk is voor bezoekers, is het dakterras dat wel (overdag). Vanaf daar heb je uitzicht over de haven van Rotterdam, de Maasvlakte (de door de mens aangelegde uitbreiding van de haven van Rotterdam) en de Noordzee.

Waar je ook fietst in en rond Rotterdam, kijk vooral omhoog en bewonder enkele van de mooiste hedendaagse en bekroonde architectuur ter wereld. Na het voltooien van de Maasfietsroute is er voor architectuurliefhebbers hier volop te zien. Het is dan ook geen toeval dat de route precies voor het iconische Rotterdam Centraal eindigt.

De lijst met iconische bouwwerken langs EuroVelo 19 is echter veel langer dan de ruimte op onze lijst toelaat. En dus garanderen we je dat je tijdens je fietstocht langs de Maas nooit een tekort zult hebben aan uitzichten op interessante gebouwen en locaties met een rijke geschiedenis.

Artikel door Barbora Labudová